.آغاز تشكيل اصناف بنابر نظر برخي از اهل محققين ، پس از ظهور اسلام و پس از ظهور قرامطه و بنابر نظر برخي ديگر ادوار پيش از اسلام است.                                                                              

در « رسائل اخوان الصفا» به قديمي ترين مواضع اصناف و طبقات آنها اشاره شده است. افراد هر صنف ، به اقتضاي رسم جوانمردي در غم و شادي همديگر شريك بوده اند . به عنوان مثلا ، اعضاي هر صنف در مراسم عروسي و يا عزا به ياري يكديگر مي شتافند و همكاري و همدردي داشته اند. وليكن هر صنفي نسبت به صنف ديگر اغلب نوعي رقابت داشته است چنانكه بر اساس نقل ابن بطوطه ، وقتي سلطان ابواسحاق ، پادشاه شيراز مي خواست در آن ولايت قصري نظير قصر كسري بسازد، براي كندن پي آن بين اصناف مختلف شيراز رقابتي بارز و شديد وجود داشت .

عضويت در هر صنف غالباً در گرو گذراندن دوره شاگردي و نيل به مرحله استادي در حرفه و پيشه خاص آن صنف بود، و در بعضي موارد با گذراندن امتحان و دادن وليمه انجام ميشد . عضويت در بعضي اصنفا، مانند قصاب و قناد وارسي دوز در اصفهان ، جز با رضايت اكثريت افراد، يا ريش سفيدان صنف و يا خريدن حق بنيچه يكي از اعضا صنف ، ممكن نبود. در عهد صفويه اكثر اصناف ناگريز بودند ، مدت يا نوبت معيني را براي سلطان به بيگاري بپردازند.شاردن مي گويد: آنهائي كه از بيگاري معاف بودند در عوض وجهي بنام خراج به شاه مي پرداختند . در دوره صفويه ، برخي از اصناف مانند صنف طبيب ، غسال ، حمامي ، سلماني ، حجام ، ماما، معركه گير ، درويش و … از پرداخت ماليات معاف بودند و بر اساس داستاني ، شاه عباس صنف شمشير ساز را نيز از پرداخت مالياتي معاف كرده بود . هنوز لوحه هاي مشتمل بر معافيت اتفاقي ياموقت بعضي اصناف بر ديوارهاي مساجد گوهر شاد مشهد، مسجد جامع يزد، مسجد شاه و مسجد جامع اصفهان باقي است.

عليرغم گفته « شاردن » كه در عصر او اصناف هرگز گرد نمي آمده و تشكيلات آنها كاملاً بي پايه بوده است ، ظاهراص در بعضي مواقع اصناف مجالس ملاقات داشته اند، و مخصوصاً در اجراي مراسم عيد قربان و برپايي تعزيه عاشورا و تشكيل تكيه ها همكاري مؤثر و نزديك و دائم با هم داشته ، و غالباً اصناف مختلف در اين زمينه با يكديگر رقابت مي ورزيده اند.

منبع:مرکز امور اصناف و بازرگانان ایران